Το design της δεκαετίας που έφυγε

online Περιοδικό για την Αρχιτεκτονική, τις Τέχνες, το Σπίτι, την Διακόσμηση

||01 ΑΡΧΙΚΗ ||02 ΣΠΙΤΙΑ ||03 ΕΠ. ΧΩΡΟΙ ||04 ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΑ ||05 ΑΡΘΡΑ ||06 ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΕΣ ||07 ΔΙΑΚΟΣΜΗΤΕΣ ||08 ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΙ ||09 ΠΡΟΣΩΠΑ ||10 ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ||

Δείτε ένα άλλο σπίτι

Το design της δεκαετίας που έφυγε

η αναζήτηση του ωραίου στο μαζικό

Ήταν μια ενδιαφέρουσα δεκαετία γεμάτη φουτουριστικές αλλά και οπισθοδρομικές προσεγγίσεις. Κέρδισαν με διαφορά εκείνοι οι designers που κατόρθωσαν να προσαρμόσουν την νέα συναρπαστική τεχνολογία σε καθημερινά, πραγματικά χρήσιμα αντικείμενα. Είναι ενδιαφέρον ότι τα gadgets ξεπέρασαν σε χρηστική, αισθητική και εμπορική επιτυχία διάφορα θηριώδη projects της βιομηχανίας.

Τα πρωτεία πρέπει να έχει η Apple της οποίας το iPod (και το iTunes μαζί) άλλαξαν τον τρόπο με τον οποίο ο πλανήτης σκέπτεται την μουσική και την χρήση της. Με βαθειά προσήλωση στον μινιμαλισμό και την αρχή "Less is More" η Apple άλλαξε επίσης τον ηλεκτρονικό υπολογιστή με τους εξαιρετικούς iMac και συνεχίζει ακάθεκτη και πιστή στην βασική της αρχή. Το iTablet είναι ήδη γεγονός. Αναμφισβήτα επίσης η Apple άλλαξε τα κινητά τηλέφωνα. Το αστείο είναι ότι είχε κατηγορηθεί για καθυστέρηση. Η εταιρεία ήταν από τις τελευταίες που μπήκαν στον χώρο της κινητής τηλεφωνίας. Αλλά το iPhone έκανε όλες τις εταιρείες να τρέχουν από πίσω της να αντιγράψουν τα χαρακτηριστικά του.
Αυτά είναι σημαντικά συμπεράσματα για κάθε σοβαρό σχεδιαστή. Το θέμα δεν είναι να ανακαλύψει κανείς κάτι εντελώς καινούργιο (παρότι κι αυτό έχει την αξία του). Είναι πιό σοβαρό για τον σχεδιαστή να μελετήσει τα λάθη που έχουν υπάρχουσες συσκευές, οι οποίες ήδη χρησιμοποιούνται (και δεν θα χρειαστεί ολόκληρη εκστρατεία για να πεισθούν οι άνθρωποι για την χρήση τους -είναι ήδη πεπεισμένοι-) και να επέμβει πάνω σε αυτές δημιουργώντας μια νέα τάση.
Μια τέτοια τάση χρησιμοποίησης της παλιάς αναγνωρίσιμης αξίας ήρθε και στον χώρο του αυτοκινήτου με επιτυχίες και αποτυχίες.

Την αρχή είχε κάνει παλιότερα η VW με μια αποτυχία. Κατόρθωσε να "λερώσει" έναν θρύλο της αυτοκίνησης τον αμίμητο σκαραβαίο του Πόρσε, προτείνοντας ένα αυτοκίνητο τραβεστί με όλη την έννοια της λέξης, αφού φόρεσε ένα άλλο καπάκι σε ένα Golf και το πουλούσε σαν Beetle. Καμμία σχέση φυσικά.

Ακολούθησε το project Mini Cooper. Το Mini Cooper υπήρξε χωρίς αντίρρηση ένας από τους 4 σχεδιαστικούς θρύλους της αυτοκίνησης (VW, Mini Cooper, 2CV και FIAT 500) με ελληνικό μάλιστα ενδιαφέρον καθώς πατέρας του ήταν ο Έλληνας Αλέκος Ισιγώνης. Το νέο κουπεράκι, ήταν όμως ...κουπεράρα, το έφτιαχνε η BMW και παρότι ήταν όμορφο αυτοκίνητο και δημιουργησε τάση μόδας στην αγορά και δεν είχε επίσης καμμία σχέση με αυτό που ήθελε ο κόσμος. Γνώρισε πάντως εμπορική επιτυχία σε έναν βαθμό και έγινε σύμβολο "γιάπι". Αυτό είναι βέβαια πραγματική ύβρις για την ψυχή του mini cooper.

Από κοντά κι η Citroen να πάρει κάτι απο την τάση retro λάνσαρε το C3 με σλόγκαν "la vie es belle", σαν διάδοχο του 2CV. Αλλά τo C3 είναι ένα συμπαθητικό καλό αυτοκίνητο με παράξενη αισθητική που περισσότερο προσπαθεί να μοιάσει στο Yaris και καμμιά σχέση δεν έχει βέβαια με το μοναδικό 2CV που ήταν μια τεράστια νίκη νοοτροπίας και φιλοσοφίας.

Μας μένει το ομορφότερο μικρό, το θρυλικό 500σαράκι της FIAT. Δεν υπάρχει designer που να μην κοντοστάθηκε να κοιτάξει άλλη μια φορά αυτό το θαυμαστό κόσμημα του ευρωπαϊκού design. Το καινούργιο 500, δεν είναι 500. Ωραίο είναι, αλλά πάλι ε ίναι άλλο. Δεν κατορθώνει να συγκινήσει σαν κάτι εξ-αιρετικό. Όλα αυτά δέιχνουν το ευρωπαϊκό μπέρδεμα και μια κρίση ταυτότητας (φυσικά και μια βαθειά κρίση της βιομηχανίας).

Τον καιρό που όλοι οι ευρωπαίοι προσπαθούν να δανειστούν κάτι λίγο έστω από τον παλιό τους θρύλο την αγορά έχουν καταλάβει άλλα σχεδιαστικά τολμήματα ίσως όχι τόσο όμορφα αλλά πολύ φθηνά, γερά και πρακτικά. Το ATOS και το MATIZ (το YARIS και πολλά άλλα) έχουν γεμίσει τους δρόμους δείχνοντας απλά και συγκεκριμένα τι είναι αυτό που θέλει ο κόσμος. Η ντιζαϊνιά που εξέπληξε ευχάριστα ήρθε λοιπόν από αυτή τη μεριά του κόσμου και δεν ήταν άλλη από το πανέμορφο Daihatsu Copen.

διακόσμηση fusion

urban chic

Στον χώρο του σπιτιού και της διακόσμησης έγινε αγώνας επιβολής μιας κυριάρχης τάσης. Η παγκοσμιοποίηση και το internet έφεραν νέες αισθητικές αξίες στην πόρτα μας. Ο κόσμος ήθελα να ζήσει απλά και μπορούσε πλέον να επιλέγει τις καλύτερες λύσεις από παντού. Ήταν λογικό να είναι το FUSION η επικρατέστερη τάση. Μέσα σε αυτόν τον αγώνα της αναζήτησης νέας ταυτότητας γνωρίσαμε νέες εξαιρετικά αστείες ορολογίες (urban chic, glamorous simplicity, total white, word fusion, grand chic) τις οποίες επεννόησαν απελπισμένες αρχισυντάκτριες που δεν ήξεραν πως να περιγράψουν αυτό που τους είχαν φέρει οι φωτογράφοι.

Την διαφορά έκανε το COTE SUD, μακράν το καλύτερο περιοδικό της δεκαετίας το οποίο κατόρθωσε να συνδυάσει τις νέες τάσεις με την ομορφιά, η οποία ως γνωστόν κατάγεται από την Μεσόγειο (και την Άπω Ανατολή). Κι αν η ομορφιά κατάγεται από την Μεσόγειο η απλότητα και η ευχρησία κατάγονται από την Σκανδιναυΐα. Το σκανδιναυικό λοιπόν στυλ στο σπίτι στην επίπλωση και στην διακόσμηση ήταν ο μεγάλος νικητής και ο κυρίαρχος της δεκαετίας. Πρίν από 10-15 χρόνια καμμιά ελληνίδα δεν θα έβαζε στο σπίτι της ένα τραπέζι από ακατέργαστο μη φινιρισμένο ξύλο. Αντίθετα οι λάκες και τα λούστρα έπρεπε να είναι άριστης ποιότητας. Οι Σκανδιναυοί, είχαν τέτοια τραπέζια από πάντα. Από κοντά και το Country Style (που κάποιοι αποκαλούν και Αγγλικό Kitsch) που έφερε τις ομορφιές της εξοχικής ζωής μέσα στο σπίτι, αδιάφορο αν αυτή η εξοχή ήταν στην Σκανδιναϋία, στην Ταυλάνδη, την Ολλανδία ή την Ελλάδα.

Τυπική αγγλική κουζίνα country style (αριστερά)
και τυπικό σκανδιναϋικό στυλ διακόσμησης (πάνω).

Την τάση των φυσικών υλικών εκμεταλλεύτηκε στο έπακρο και το λεγόμενο οικολογικό κίνημα στο design. Το σχήμα είναι οξύμωρο καθώς απο την στιγμή που κάτι είναι βιομηχανικό, γίνεται εξ ορισμού εντελώς αντιοικολογικό, αδιάφορο πως θέλει να αυτοαποκαλείται. Πέρα από διάφορες ηλιθιότητες και απάτες (οικολογικές τυρόπιττες, οικολογικά αυτοκίνητα, οικολογικά κρασιά σε ράφια σούπερ μάρκετ κλπ) το οικολογικό κίνημα βοήθησε μερικές αμφιλεγόμενες εταιρείες να πουλήσουν και τους σχεδιαστές να γυρίσουν σε πιό απλές φόρμες με raw υλικά.

οικολογική ....Coca-Cola

Συσκευασία ΚΟΡΡΕΣ

Η μόδα της οικολογίας στην οποία βρήκε στέγη όλη η ιδεολογικά άσχετη νεολαία της Eυρώπης (από κοντά και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις και άλλες αστειότητες που απλά νομιμοποιούν τον κρατισμό) έφερε στη ζωή νέα μαγαζιά και νέες δυνάμεις, δίνοντας την ευκαιρία σε ευφυείς νέους παίκτες, βιομηχανικά και εμπορικά ανύπαρκτων χωρών, να μπούν στα πράγματα. Μέγα παράδειγμα ο δικός μας ΚΟΡΡΕΣ στο γραφιστικό τμήμα του οποίου αξίζουν πολλά συγχαρητήρια καθώς άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο ο πλανήτης ολόκληρος βλέπει μια συσκευασία. Τα ίδια εύσημα ανήκουν και στο Masticha shop. Η βιομηχανία όμως επιμένει και μεταλλάσσεται φορώντας γρήγορα τις νεανικές τάσεις και πλασάροντας και άλλες δικές της που τις κάνει να μοιάζουν νεανικές.

Αριστερά η Hella Jongerius, ολλανδή designer γνωστή
για τα "χειροποίητηα mass production αντικέιμενά
της και πάνω μια λειτουργική βέσπα
κατασκευασμένη εξ΄ολοκλήρου από ξύλο.

Δόθηκαν μάχες για τον σχεδιασμό μαζικών design προϊόντων με εξεζητημένες ατέλειες ώστε να μοιάζουν χειροποίητα και σπιτικά. Ταυτόχρονα νέοι designers κατασκευάζουν χειροποίητα μοναδικά κομμάτια και τα πωλούν σαν μονάδες. Κάτι τέτοιο όμως ξαναγυρίζει στα πράγματα στον χώρο του παλιού και καλού παραδοσιακού, όπου τα πάντα ήταν μοναδικά και χειροποίητα. Είναι προφανώς αστείο κάτι χειροποίητο, να παριστάνει το mass production προϊόν, ώστε να το αποδέχονται οι πελάτες που έχουν massively επιμορφωθεί.

Aριστερά: Άμφια Ιερέα, στη μέση Ρωσσικό Ball room και δεξιά ένα φλυτζάνιο Vercace.

Ταυτόχρονα συνέβη και η κάθοδος των νεό-Ρώσσων, καθαρά βυζαντινής αισθητικής, με γούνες, χρυσό, αγάλματα και πολλά λεφτά. Αυτό τους έφερε σε αναγκαστική σχέση με το κατάλοιπο του βυζαντινισμού στην ευρώπη (Vercace κλπ) και τα κατάλοιπα μιας αστικής τάξης στο Παρίσι, ξαναφέρνοντας έστω πρόσκαιρα την τάση της βαρειάς πολυτέλειας στο προσκήνιο. Αν αυτή η τάση με κάποιο τρόπο αναβιώσει και γίνει λίγο mainstream, δεν θα αργήσει ο καιρός που θα δούμε Έλληνα Αρχιμανδρίτη στο εξώφυλλο κανενός VOGUE.

Η νέα δεκαετία βρίσκει τους designers σε φοβερό πονοκέφαλο που τους προκαλεί το τρομακτικό σημειολογικό βραχυκύκλωμα που λαμβάνει χώρα μέσα στην σκέψη τους. Τίποτα δεν κατάγεται πλέον από κάπου. Τίποτα δεν έχει μια συγκεκριμένη αναγνωρίσιμη ταυτότητα. Πρέπει να τα πιάσουν όλα από την αρχή και να ξαναεφεύρουν νέους μύθους καθώς οι παλιοί έχουν πιά στερέψει. Αλλά και κάθε νέος μύθος θα τελειώσει σε 2-3 χρόνια το πολύ. Το βλέπουμε να συμβαίνει στα μαζικά προϊόντα. Μια Citroen DS ή μια ALFA ROMEO Julietta τράβηξαν δρόμο τριακονταετίας. Αλλά οι σημερινές σχεδιαστικές απόπειρες ζούν 3-4 χρόνια το πολύ. Παρ' όλα αυτά παραμένουν απαραίτητες. Οι Γερμανοί πουλάνε βασικά μόνο design πιά. Γιατί, για ποιόν άλλο λόγο θα αγόραζε κανείς σήμερα ένα AUDI; Αλλά αυτό δεν είναι μόνο γερμανικό φαινόμενο. Έχει γεμίσει ο κόσμος από τα παλιά αγροτικά που τους έβγαλαν την καρότσα και τους φόρεσαν αμάξωμα πουλώντας τα σαν SUV. Υπομονή, θα περάσει κι αυτό.

Ίσως όλο αυτό το μπέρδεμα να είναι και η ταυτότητα του design της νέας εποχής. Η βιομηχανία δεν θα πάψει ποτέ να βρίσκει τρόπους να κάνει τα προϊόντα της επιθυμητά. Και για τον σκοπό αυτο θα χρησιμοποιεί πάντοτε τους designers που μπορουν να αντιληφθούν τις πραγματικές ψυχολογικές ανάγκες του αυριανού καταναλωτή. Ακόμα κι αν αυτοί είναι Κινέζοι.

Λ.Μ

Πηγές εικόνων
http://theneardyblog.files.wordpress.com/2009/06/fiat-500-old.jpg http://www.caradisiac.com/media/images/le_mag/mag274/fiat-500-2big.jpg http://www.tinyrevolution.com/mt/archives/26-citroen-2cv.jpg http://auto.sohu.com/piclib/psa/citroen/c3/big/Citroen_C3tu003.jpg http://welovelaughkiss.files.wordpress.com/2009/12/mini-cooper.jpg http://www.netcarshow.com/daihatsu/2007-copen/800x600/wallpaper_09.htm http://www.thebandfrom.com/wp-content/uploads/versace-barocco-cup-saucer.jpg http://ierorafio.blogspot.com/2008/11/blog-post_2904.html http://www.iprovinciali.it/wp-content/CitroenDS_blu.jpg http://www.vintagemotorssarasota.com/Car_pages/AlfaRomeo/58alfaromeo/DSC01423.JPG http://images.paultan.org/thumb-lamborghini_suv.jpg http://germancarscene.com/wp-content/uploads/rolls-royce-suv-12-5-08.jpg http://www.seriouswheels.com/pics-1930-1939/1938-VW-Beetle-Cabriolet-1280x960.jpg http://www.vwinthenews.com/wp-content/uploads/2009/10/VW-Beetle.jpg http://www.idealhomemagazine.co.uk/inspiredecor/gallery/d/2041-4/urban-chic-decking.jpg http://www.urbanfusionlife.com/model/7.jpg http://www.fireplacesdirect.co.uk/minimal%20chic/pics/minimal_chic1.jpg http://www.charlesandhudson.com/archives/scandinavian-kitchens.jpg http://www.slettvoll.no/filarkiv/Image/katalog/slettvoll_s18.jpg http://www.koert.com/work/i_want_my_organic_coke_by_koert_van_mensvoort.jpg http://www.violetdesigns.co.uk/k10_prentice.JPG http://www.bathandunwind.com/img/products/21117.jpg http://www.beautynewsnyc.com/home/uploads/2008/04/mastiha_chocolates_box.jpg http://www.javno.com/slike/slike_3/r1/g2008/m04/y169766100871101.jpg http://freshome.com/wp-content/uploads/2008/11/sea-urchin-the-amazing-hand-made-chair.jpg http://www.geeky-gadgets.com/wp-content/uploads/2009/01/wooden-vespa_1.jpg http://dutchdesignevents.com/images_OA_2007/DDP/DDP_500/Hella_Jongerius.jpg